preschool

بسمه تعالی

عنوان یا موضوع پژوهش

مقایسه و بررسی توانائی های زبانی کودکان دختر و پسر 6-5 ساله شهر طبس در سال 91 - 90

نام و نام خانوادگی مجری طرح :  مریم موذنی

مقدمه 

سال های پیش از دبستان ، دوره ای است ، بسیار مهم چرا که شخصیت کودک در این دوره تکوین یافته و شکل می گیرد . در این سالیان کودک با کنجکاوی نسبت به خود و جهان پیرامونش ، می آموزد و بر می بالد ، بدیهی است برنامه ریزی دقیق ، ایجاد محیط و و بستری مناسب و غنای آموزشی پیش بینی شده می توانند استعدادهای اورا به شکوفایی برسانند .

کودک امروز ، نوجوان فردا و سازنده ی آینده ی کشور است ، بنابراین سرمایه گذاری برای او از اولویتی ویژه برخوردار است . تحقق این امر بیش از هر چیز در گرو آشنایی ما با دنیای کودک و نیاز ها و امکانات اوست . تنها از این راه می توانیم با دانش و آگاهی لازم ، اورا به سوی آینده ای روشن رهنمون شویم تا بتواند به دست یاری ما از حداکثر تواناییهای خود بهره مند شود .

خوشبختانه این موضوعی است که نظام آموزشی کشور نیز بدان توجه پیدا کرده و اکنون می کوشد با اهمیت دادن به «دوره پیش از دبستان » و برنامه ریزی جهت آماده سازی نیروهای انسانی آگاه ، در این پهنه گامهایی مؤثر بردارد . ( صادقیان ، شعبانی،1380، ص5). فراهم آوردن فرصتها و تجارب یادگیری متنوع برای کودکان از سن 4 ماهگی تا قبل از ورود به دوره دبستان بر عهده ی مراکز پیش دبستانی می باشد . ( ملکی ، 1389 ، ص 2 ) یادگیری زبان برای کودکان سنین پیش دبستانی امری است حیاتی ؛ زیرا در واقع پایه و مبنایی برای همه ی یادگیری های بعدی فراهم می آورد .

با آغاز ورود کودکان به مراکز پیش دبستانی ، استفاده از زبان و سخنگویی  از طریق خانه حاصل شده است . با دادن تجربه های محیطی صحیح ، واژگان گفتاری و گنجینه ی لغات آنها به طور مستمر به سرعت افزایش می یابد .

کودکان از نظر سطوح و کیفیت اکتساب زبان با یکدیگر تفاوت دارد . بعضی حرف زدن را زودتر از دیگران شروع می کنند و عده ای دیرتر ، بعضی پر حرف هستند و عده ای ساکت ؛ اگرچه این تفاوت ها تا حدودی ریشه وراثتی دارد ولی تا حدود زیادی نیز به نوع محیط و عوامل محیطی او نیز بستگی دارد .(کول ،1383 ، ص131 )

پژوهش های مختلف نشان داده اند که رشد تکلم دختران سریعتر از پسران است و دختران به طور متوسط کمی پیش از پسران سخن گفتن را آغاز می کنند . محیط هایی که از نظر فرهنگی فقیرند رشد و تکامل تواناییهای ذهنی – هوش و پیشرفت تحصیلی را دستخوش اختلال می سازند کودکانی که در چنین محیط هایی پرورش می یابند نمرات کمتری روی آزمون های هوشی در مقام مقایسه با اطفال دیگر به دست می آورند . رشد زبان در آن ها آهسته است و نمی توانند موفقیت های تحصیلی مناسبی کسب کنند . غالبا بیشتر کسانی که تحصیلات خود ادامه نمی دهند از میان این گروه هستند .

در سال های اخیر مقامات مسئول آموزش و پرورش در بسیاری از کشور های جهان کوشش های پیگیری برای جبران نارساییهای محیطی و فرهنگی به عمل آورده اند و تا میزان چشمگیری توانسته اند فقر محیط را جبران کنند ولی برنامه ی غنی شده ی آموزشی باید هر چه زودتر و در سنین کم اجرا شود وگرنه تاثیر خود را تا حدودی از دست می دهند . در چند نمونه از تحقیقات ملاحظه شد اطفالی که تحت چنین برنامه های تعلیماتی قرار گرفتند از نظر بهره ی هوشی نیز پیشرفتگی نشان دادند . بعضی از آنان که در ابتدا گوشه گیر بوده به سختی تکلم می نمودند و از جهات عاطفی نیز اختلالاتی ظاهر می کردند بهبودی نسبی یافته به وضوح و براحتی شروع به صحبت نمودند . علائم اختلالات عاطفی آنها نیز کاهش بسیار یافت . بدیهی است چنین برنامه هایی مستلزم صرف وقت و هزینه و آشنایی به این روش تعلیماتی می باشد ولی این تحقیقات نشان می دهند که می توان از طریق تمرکز روی آموزش و پرورش ابتدایی اثر نامطلوب محرومیت های اولیه را رفع نمود . ( عظیمی ، 1369 ، ص 131 )

بیان مسئله

مجهز بودن انسان به نظام ارتباط کلامی پیچیده ، او را از سایر حیوانات متمتیز می کند . این نظام به او اجازه می دهد تا شناخت های مختلف را فرا گیرد ، آن ها را تغییر شکل دهد و نقطه نظر های خود را با اطرافیان مبادله کند .( وندر زندن ، ترجمه ، گنجی ، 1376، ص136) .تمام جوامع انسانی دارای زبان هستند . نهایت اینست که زبان بارزترین خصوصیت آدمی است . (عظیمی ، 1369 ، ص102 )

زبان به رشد شناختی وابسته است . برخی زبان شناسان ، مثل نوآم چامسکی (Noam Chomsky) ، معتقدند که مطالعه زبان« شاخه ای از روان شناسی شناختی » است و هر نظریه زبان الزاما یک نظریه وابسته به رشد شناختی است . ( وندر زندن ، ترجمه ، گنجی ، 1376    ، ص136)  

در ابتدا مفاهیم بدون کمک زبان بوجود می آیند ولی رشد واقعی آنان بستگی به ظهور زبان دارد . در تحقیقاتی که با شمپانزه و کودک آدمی انجام گرفته این کیفیت بخوبی آشکار میشود . شمپانزه نیز می تواند مفاهیم را فرا گیرد ولی پس از آنکه طفل کلمات را یاد می گیرد رشد مفاهیم را با سرعت بیشتری در مقام مقایسه با شمپانزه انجام خواهد داد .

تحقیقات پروفسور پیاژه سایر دانشمندان و روانشناسان کودک را نیز به تجسس و تحقیق در زمینه فعالیتهای ذهنی کودکان بر انگیخته است .

نتایج تحقیقات نشان می دهند اطفال یک ساله می توانند شباهت میان اشیاء را درک کنند و توانائی ابتدائی ایجاد مفهوم را دارند . بدیهی است طفل توانایی ایجاد مفهوم را از طریق دادوستد با محیط در سالهای اولیه زندگی خودش تو سعه می دهد . (عظیمی ، 1369 ، ص102و 103)

سالهای پنجم و ششم زندگی کودک را سالهای کودکستانی و دوره آمادگی برای ورود به دبستان و یا دوره ی پیش دبستانی می نامیم . در این دوره است که کودکان برای اولین بار وسیعا از تحرک واستقلال خویش بهره می گیرند و والدین و جامعه نیز انتظار دارند که کودکان برای ورود  به دوره ی آمادگی و نهایتا برای ورود به دبستان آماده شوند. به بیان دیگر ، در این دوره است که نقش نهاد خارج از محیط خانواده یعنی نقش آموزش پیش دبستانی در رشد و پرورش و یادگیری کودک اهمیت می یابد و لذا برنامه ریزی و هدفدار آموزش و پرورش ضرورت بیشتری پیدا می کند. ( آلن ، هارت ، ترجمه ، نظری نژاد ، 1373 ،ص12 )

آمادگی کودک برای ورود به مدرسه جوانب گوناگونی دارد. رشد مهارت های زبانی یکی از مهمترین آن هاست.فهم زبان وسیله مهمی است که کودک با کمک آن سخنان معلم را می فهمد و رهنمودهای او را دنبال می کند. زبان بیانی کودک و توانایی او در سخن گفتن روان و شمرده با معلم و همسالان ، توانایی صحبت کردن به زبان رسمی کلاس درس ، توانایی اظهار نیازها و نظریه های کودک، به یادگیری زبان اشارات ، یادگیری اسامی افراد و اشیاء و مکان ها ، استفاده از کلمات برای رساندن مفاهیم و به کار بردن صفات  و حروف اضافه و مانند آن ، همگی از جمله مهارت های مهم زبان هستند. ( کول ، ترجمه ،مفیدی ، 1374 ، ص17 )

 کودکان از نظرسطح و کیفیت اکتساب زبان با یکدیگر تفاوت دارند. بعضی حرف زدن را زودتر از دیگران شروع می کنند و عده ای دیرتر ، بعضی پر حرف هستند و عده ای ساکت ؛ اگر چه این تفاوتها تا حدی ریشه ی وراثتی دارد ، ولی تا حدود زیادی نیز به نوع محیط و عوامل محیطی او نیز بستگی پیدا می کند .(منبع پیشین ، ص131)

 در بسیاری موارد تفاوت در سرعت یادگیری زبان و شروع گفتار ناشی از تفاوت های فردی است ، به عبارتی در شرایط عادی هر کودکی در یک یا چند حیطه استعداد بیشتری داردو سرعت رشد وی در آن زمینه سریع تر است و در برخی زمینه ها ضعیف تر است. این تفاوت ها می تواند به علل مختلفی مانند جنسیت ، ارث ، هوش ، محرکات محیطی و ... باشد ؛ البته نکته بسیار مهم در این جا این است که این تفاوت ها نباید فراتر از محدوده ی طبیعی یا به علت بیماری باشد. به عبارتی در شرایط عادی برخی از کودکان در یک سالگی حرف زدن را شروع می کنند و برای گروهی می توان ت دو یا سه سالگی فرصت قائل شد .

آرنولد گزل (1880-1961 ) رشد رفتار حرکتی ، زبان ، توانایی های بیانی ، رفتار سازشی و روابط شخصی و اجتماعی را در کودکان مطالعه کرد. وی نقش بسیار حساس رسش یا پختگی  را در همه ی جهات رشد کودکان مورد تأکید قرار داد. کاربرد مهم تلاش های او در آموزش و پرورش دوران اولیه ی کودکی، نیاز به مورد توجه قرار دادن «آمادگی رسشی » کودک است به عقیده ی وی در این صورت است که طراحی و اجرای هر برنامه تربیتی برای کودکان امکان پذیر می شود . (منبع پیشین ، ص12)

هر چند که فرایند پختگی می تواند کودک را برای استفاده از زبان آماده کند ، تضمین نمی کند که کودک توانائی استفاده از زبان را یاد بگیرد . کودک به واکنش متقابل اجتماعی نیز نیاز دارد ،زیرا همین کنش متقابل اجتماعی است که او را برای گسترش و تکمیل تواناییهای زبانی خود تشویق می کند .(وندر زندن ، ترجمه ،گنجی ،1376 ، ص 145)

اهمیت و ضرورت مسئله

از قدیم الایام سن پنج و شش سالگی در کشور ما سن ورود به مکتب خانه و آموزش نماز و الفبا و قرآن و نظم آموزشی و اجتماعی قلمداد می شده است و در اروپای اواسط قرن هجدهم به بعد همین دوره را زمان ورود به باغ کودکان می نامیده اند و ما امروز نیازمندیم که بر مبنای اصالت های فرهنگی خویش دانش های نوین آموزش و پرورش کودکان را به کارگیریم و طرح نوی از نعلیم و تربیت را به عالم فرهنگ و دانش بشری عرضه کنیم . برای ما که در یک کشور  ا نقلابی و در حال توسعه به سر می بریم بویژه ضرورت دارد برای کودکانی که در محرومیت فرهنگی و اجتماعی روزگار می گذرانند و متاسفانه اکثریت فرزندان مرزو بوم ما را تشکیل می دهند مراکز مناسبی در روستاها و شهر های خود ایجاد کنیم که بتواند مقدمات پر کردن شکاف وسیع محرومیت ها را فراهم آورد .

تاکید بر ضرورت ایجاد و گسترش این مراکز از این بابت نیز هست که ویژگیهای زندگی اجتماعی ما در مقایسه با گذشته های دورتر به شدت تغییر یافته است . امروز الگوهای زندگی خانوادگی متفاوت از سابق است ، بسیاری از مادران به طور فزاینده ای به کار در مزارع و کارگاه ها و بیمارستانها و مدارس و ادارات اشتغال پیدا کرده اند ، طرز تلقی زنان از زندگی اجتماعی شان تغییر یافته ، ارزش های جدیدی به زندگی مردم و بر معیار های سعادت آدمی افزوده شده ، دانش های جدید به ویژه روانشناسی تعلیم و تربیت

کودکان و پژوهش های بیشمار علمی در این زمینه ها درک و دریافت های تازه ای از مسائل رشد و پرورش کودکان را در ذهن مردم ایجاد کرده ، و خلاصه اهمیت و ضرورت آموزش و پرورش رسمی پیش دبستانی بر همگان آشکار شده است و به صورت تکلیفی برای والدین و مسئولیتی برای دولت ها در آمده است .

برنامه های آموزش و پرورش کودکان پیش دبستانی باید با توجه به نیاز ها و استعدادهای آنان طراحی شود . رشد ارتباطات اجتماعی و خود یاری و آموزش مقدمات آموزش خواندن و نوشتن و حساب کردن و پرورش ذوق کودکان در زمینه ی تفاوت های فردی آنان و در جهت وصول به هدف های اصلی و هدف های جزئی از وظایف مهم مراکز پیش دبستانی است .(آلن ، هارت ،ترجمه ، نظری نژاد، 1373، ص12 )

یادگیری زبان برای کودکان سنین پیش دبستانی امری حیاتی است ، زیرا در واقع پایه و مبنایی برای همه ی یادگیری های بعدی فراهم می آورد .

مهارت های زبانی آنقدر با مهارت های اجتماعی و شناختی ارتباط دارند که جدا کردن آنها حتی به منظور مطالعه دشوار است . یک جنبه ی مهم زبان برقراری ارتباط است ، و فرایند برقراری ارتباط به دو بخش تقسیم می شود ؛ در بخش اول زبان به صورت یک مهارت اجتماعی برای تعامل با مردم دیگر ، برای بیان نیاز ها و عقاید ، و جلب کمک ، همکاری و همفکری دیگران ، در نظر گرفته می شود . بخش دوم زبان را به عنوان یک مهارت شناختی برای درک ، تحقیق و گفتگو با دیگران درباره ی خود و جهان اطراف در نظر می گیرد . هر دو بخش فرآیند برقراری ارتباط در یادگیری زبان در مهد کودک ها و مراکز پیش دبستانی از اهداف عمده هستند . در این آموزشگاه ها فرصت هایی فرآهم می شود که کودکان کلمات و ساختار های زبانی لازم برای نام بردن ، شرح دادن و بیان روابطی چون مکان ، علت و معلول و توالی را بیاموزند . این فرصت ها در متن روابط متقابل اجتماعی موجود است و از طریق آن کودکان به طور همزمان و منسجم می آموزند چگونه به وسیله ی زبان می توان توجه و همکاری دیگران را جلب کرد ، اطلاعات جمع آوری کرد و بر محیط اطراف تأثیر گذاشت و آرا تغییر داد . مهارت های زبانی از طریق درگیری فعال در فعالیت های زبانی پیشرفت می کند ، درست همان طور که مهارت های جسمانی و اجتماعی از طریق فرصت هایی برای درگیری فعال در فعالیت های اجتماعی و جسمانی پیشرفت می کند . (منبع پیشین ، ص63 )

گفتار و زبان در زندگی امروزه نقش بسیار حساسی یافته است و به صورت یک عامل تعیین کننده مهم در موقعیت های اجتماعی افراد در آمده است . شاید در دوران گذشته کودکانی با عقب افتادگی در گفتار و زبان می توانستند تقریبا مانند افراد عادی زندگی کنند و حتی خود را از نظر اقتصادی اداره کنند ملی امروزه زندگی انسان ها تا حد زیادی وابسته به مهارت های زبانی آن ها است . کودکان مبتلا به تاخیر در رشد زبان و گفتار نیازمند دریافت کمک ها و آموزش های ویژه ای هستند تا بتوانند این تاخیر را تا حد امکان جبران کنند و در امر برقراری ارتباط با محیط اطراف موفق شوند . در این میان زمان تشخیص تاخیر و استفاده از این آموزش های ویژه بسیار حائز اهمیت است . زیرا مهمترین دوره برای آموزش زبان قبل از 5 سالگی است و استفاده ی کودک از خدمات آموزشی و درمانی قبل از این سن بیشترین تاثیررا دارد . کودکان متعلق به خانواده های محروم یا خانواده هایی که والدینشان فرصت کافی برای واکنش نسبت به کودکانشان را ندارند ، اغلب اوقات نمی توانند منافع غنی همه ی این تجربه ها را کسب کنند. این نوع محرومیت ها را تا حدود زیادی ، تنها از طریق برنامه های غنی و مفید آموزش و پرورش پیش دبستانی می توان جبران کرد.(تأخیر در رشد گفتاری،نشریه درد،شماره 12،اسفند80   

 

اهداف پژوهش

هدف کلی

 هدف کلی این پژوهش مقایسه و بررسی توانائی زبانی کودکان دختر و پسر  5 تا 6 ساله ی شهر طبس می باشد .

 

               اهدف ویژه

·     بررسی توانایی های زبانی کودکان 5 تا 6 ساله شهر طبس .

·     مقایسه توانایی های زبانی کودکان دختر و پسر شهر طبس .

·     مقایسه توانایی های زبانی کودکان مناطق بالا و پایین شهرطیس.

ادبیات تحقیق

توجه به آموزش در دوران کودکی از دیرباز در نوشته های فلاسفه و پژوهشگران رشد کودک مشهود بوده است . این نوشته ها که به زمان کومینوس ( کامنسکی اهل چکسلواکی )، لاک و رسو مربوط می شوند ، تأثیر عمده ای بر کار متخصصان تعلیم و تربیت دوران کودکی داشته اند .

در اینجا دیدگاههایی را که همواره تأثیر عمده ای در طرح و اجرای نظام های آموزشی کودکان خردسال داشته اند ، و نیز فرضیه های اساسی مربوط به یادگیری کودک و آموزش دوران کودکی را که توسط متخصصان قبلی مطرح شده ، مورد توجه قرار می دهیم .

در سالهای 1960 توجه ملی به اثرات ویرانگر و همیشگی جنگ جلب شد . دولت مرکزی برای برنامه ی سرآْغاز(Headstart ) و انجمنهای خیریه ی دیگر بودجه ای اختصاص داد که از طریق آن به کودکان فقیر همان مواد مقوی داده شود که والدین طبقه متوسط در مهد کودک های خصوصی یا کودکستان ها بابت آن پول پرداخت می کنند . برای طرح و ارزشیابی برنامه ای که اثرات زیانبار فقر برکودکان را از بین ببرد بودجه مستقیمی اختصاص داده شد .(Weikart  ( 1972,Brottman 1968 |

در نتیجه ی یافته های این ارزشیابی ها در کودکان این برنامه تفاوت عمده ای احساس شد .از آنجا ، یکی از اهداف آموزش خردسالان آماده سازی آنها برای موفقیت تحصیلی و اجتماعی آینده ی آنها شد . تأکید بر رشد شناختی ، زبانی و تحصیلی جانشین تأکید بررشد جسمانی ، اجتماعی و عاطفی شد که در گذشته محور اصلی برنامه های مطالعه کودکان ، کار آموزی مربیان و والدین یا صرفا مراقبت از کودکان بود .در نتیجه اقدامات فوق ، در حال حاضر برنامه های گوناگونی در دسترس است که بسیاری از آنها شامل فعالیتهای مرحله بندی شده است . تعدادی از این برنامه ها بر آموزشهای تحصیلی تأکید دارند و منعکس کننده نیاز های شدید جوامع و گروههای فرهنگی هستند که خواهان شروع موفقیت آمیز تحصیل در دوره ابتدائی هستند. ممکن است این تأکید در ظاهر بیانگر این نکته باشد که تأکید مهد کودک های اولیه بر سازگاری اجتماعی و عاطفی بیجا بوده است ؛ در حالیکه این واقعیت ندارد . هر چند ممکن است برنامه های نظام های گوناگون لا یکدیگر فرق کند ، ولی نیازهای تکاملی کودکان همواره ثابت است . کودکان هم به انگیزه های ذهنی نیاز دارند  و هم به فرصت هایی که مهارتهای حرکتی و سلامت عاطفی و اجتماعی آنها را بالا ببرد . این اصل ، وابستگی زمینه های رشد به یکدیگر را توجیه می کند .

بسیار پیش آمده که عقیده یک نظریه پرداز ، مستقیما منجر به طرح برنامه ای بر اساس همان عقیده شده است . برای مثال ، برنامه مهد کودک های اولیه تا حد زیاد از عقاید اریک اریکسون (1950 ) ناشی شده بود . اریکسون که ادامه دهنده راه فروید بود به نیاز کودکان برای رسیدن به رشد اجتماعی اهمیت می داد . به عقیده او سازگاری اجتماعی و عاطفی هر فرد به کارایی شخصی او در بزرگسالی بستگی دارد و به آموزشهای خردسالی در زمینه رشد اعتماد بنیادی،استقلال شخصی،ابتکار و اهمیتی که فرد برای خود قائل است.

عقاید اریکسون درباره برنامه آموزشی به عقاید گزل شبیه بود . از نظرگزل مهمترین جنبه های آموزش کودک آمادگی است ، و رشد عبارت است از آشکار شدن طبیعی و ناگزیر تواناییهای ذاتی . نظامهای آموزشی اولیه طوری برنامه ریزی شده بودند که کودکان را تشویق به ابراز وجود کنند ، به اکتشاف محیط بپردازند و هر مسئله جسمانی و اجتماعی که احتمالا برایشان بوجود می آید ، حل کنند .

برنامه های مبتنی براین عقاید در بسیاری از مهد کودک ها ی اولیه ارائه شد . اغلب کودکان این مهدها را جمع برگزیده ای از خانواده های تحصیل کرده تشکیل می دادند . کودکانی که گزل مورد مشاهده قرارداد و زیر نظر روانکاوان کودک در جلسات درمانی شرکت داده شدند ، از آن جمله بودند .

در نظامهای آموزشی اولیه مسأله اصلی و مهم همان مسأله تطبیق مطالب و محیط آموزشی با وضع کودکان بود (هانت ، 1961 ) . تأثیرات محیطی هسته اصلی عقاید بیجو (1959 ) را درباره رشد تشکیل می دهد . طبق نظر او کودکان به یادگرفتن رفتاری تمایل دارند که به موفقیت یا نتایج مثبت می انجامد واز تجاربی که به شکست و نتایج منفی منتهی می شود پرهیز می کنند . برای اطمینان از انجام موفقیت آمیز و بدون اشتباه هر یک از وظایف رشد ، لازم است آموزشگاههای پیش دبستانی فعالیتهای آموزشی را با دقت و در قالب گام های کوتاه برنامه ریزی و ارائه کنند .

فراهم آوردن شرایطی که رشد مهارت های کودکان را بطور گام به گام تسهیل کند ، از ابتدا یکی از اصول اولیه آموزش پیش دبستانی بوده است .

پستالوزی (1894 ) ، یکی از اولین کسانی که آموزشگاه هایی برای کودکان خردسال ابداع کرد ، بر این نکته تأکید می کرد که هر چند کودکان از راه کند وکاو وکار مستقیم با اشیاء به بهترین وجه چیز می آموزند ، در عین حال نباید آنها را بحال خود واگذاشت تا به تنهایی آزمایش کنند . بلکه فعالیتهای یادگیری باید خرد شوند و به صورت عناصر اولیه و ریزترین اجزاء درآیند .

در روش های آموزشی خانم مونته سوری (1912 ) نیز «محیط آماده » نقش اساسی داشت . در نظام آموزشی پیش دبستانی مونته سوری فعالیت های آموزشی ، به طور نظامدار ، مرحله به مرحله و بر اساس مواد ارائه می شد و از طریق آن کودکان تقریبا بدون هیچگونه تلاشی بتدریج به سطوح پیچیده ی مهارت های حسی ، حرکتی ، زبانی و شناختی دست می یافتند . هم مواد آموزشی « خود اصلاح کننده » مونته سوری و هم شرایط به دقت آماده شده ی او امروز بخشی از نظام آموزشی اغلب کودکستان ها و مهدکودک ها را تشکیل می دهد . نظریه« خود آموزی » خانم مونته سوری ، یعنی انگیزه خالی از مسئولیت کودک برای یادگیری و آموزش دادن به خود نیز در مهدکودک های امروز بسیار مطرح است .

برنامه های مهدکودک های اولیه برپایه ی عقاید اریکسون و گزل و برنامه های جبرانی برای کودکان فقیر بر اساس عقاید هانت ، پیاژه و بیجو استوار بوده است . همه ی برنامه ها باید در همه ی حوزه های رشد ، آموزش لازم را برای کودکان فراهم کنند .

تأکیدهای برنامه ی آموزش پیش دبستانی با زمان ، جمعیت ها و اولویت ها تغییر می کند و تأکیدهای آموزشی جدید ، برنامه های کلی و الگوهای کلی آموزشی را شکل می دهد . تقریبا هسته ی مرکزی همه ی برنامه ها اصول اساسی یی است که در بالا شرح داده شد . (آلن ، هارت ، ترجمه ، نظری نژاد ، 1373 ، صص 47 – 41 )

تحقيقي تحت عنوان توليد و درك گفتار با توجه به داده هاي زبان فارسي توسط محسن عظيمي الكبريه دانشجوي كارشناسي ارشد دانشگاه فردوسي مشهد در سال 1375 انجام شد . در اين پژوهش نقاط قوت و ضعف تحليلي توليد و درك گفتار با اشاره اي به ديدگاه زبان شناسي اجتماعي زبان دنبال مي گردد . نتايج و يافته اين پژوهش نشان داد كه توليد و درك گفتار در محيطي مساعد و اجتماع بهتر پيشرفت بهتري نشان مي دهد . نيز به عنوان شاهد بر قضيه ، مطلبي درباره مهارت گفتار در فراگيري امر يادگيري و آموزش زبان به بحث كشيده شده است .

بر اساس گزارش آموزش و پرورش استان كردستان در بين سال هاي 1364 تا 1371 در پايه هاي اول و دوم مقطع ابتدايي ، دروس املاء و فارسي ، عامل بروز بيشترين مردودي بوده اند البته در پايه هاي بالاتر ، اين تأثير كاهش مي يابد و به جاي آن دروسي كه بيشتر با بيان و زبان مرتبط هستند ، مثل ديني ، جغرافيا، و بويژه تعليمات اجتماعي در مردوي مؤثرند ( دبيرخانه شوراي تحقيقات و وزارت آموزش و پرورش ،1371 ) .

 

فرضیه های پژوهشی

این پژوهش دارای دو فرضیه به صورت زیر می باشد :

1- بین تواناییهای زبانی دختران و پسران شهر طبس اختلاف معنا داری وجود دارد.

2-  بین توانایی های زبانی کودکان مناطق بالا و پایین شهرطبس اختلاف معنی داری وجود دارد .

معرفی متغیرها و تعریف نظری و عملیاتی آنها

متغیر های این پژوهش دو مورد زیر می باشد :

توانایی زبانی

کودکان پیش دبستانی

تعاریف نظری متغیرها :

کودکان پیش دبستانی : منظور کودکان 3 ماهه تا 6 ساله است . که این کودکان نیز در کشورهای مختلف به گونه های متفاوتی طبقه بندی می شوند .

نمونه ای از طبقه بندی که در کشور ما نیز بهمین صورت است و متداولترین طبقه بندی برای کودکان 3 ماهه تا 6 ساله است و به قرار زیر می باشد :

 

 

جدول طیقه بندی کودکان پیش دبستانی ( به نقل از عباسی ، 1375 ، ص3 )

 

 

 

-  زبان : زبان بر نظام ساخته شده از آواها ، یعنی کلمات ، استوار است و همین نظام است که زبان را تشکیل می دهد . زبان مجموعه ای از نمادها یا نشانه هایی است که طبقه بندی اشیاء و رویدادها و سازمان دهی تفکر را ممکن می سازد . ( وندر زندن ، ترجمه ، گنجی ،1376 ، ص 136)

تعریف عملیاتی واژه ها :

-کودکان پیش دبستانی : در این پژوهش به کلیه ی کودکان دختر و پسر 5 تا 6 ساله ی شهر طبس که در مقطع پیش دبستانی سال 91– 90 ثبت نام کرده اند،گفته می شود.

-  زبان : در این پژوهش توانائی زبانی ، با مشخص شدن مجموع  نمره ی 4 خرده آزمون واژگان تصویری ، واژگان ربطی ، درک دستوری و تقلید جمله از آزمون Told- p:3 نیوکامر و هامیل سنجیده می شود .

ابزارجمع آوری داده ها

در اين تحقيق براي اندازه گيري توانايي زباني كودكان پيش دبستاني از آزمون Told-P:3 نيوكامر و هاميل استفاده خواهد شد. اين آزمون يكي از ابزارهاي مناسب براي سنجش توانايي زباني است كه جهت استفاده كودكان 0 -4 تا 8-11 بكار می رود. Told-P:3 (1998) داراي نه خرده آزمون مي باشد كه سه خرده آزمون آن تصويري و پنج تاي ديگر غير تصويري هستند . در اين پژوهش از چهار خرده آزمون كه دو تاي آن تصويري ( واژگان تصويري ، درك دستوري ) و دو تا غير تصويري ( تقليد جمله ، واژگان ربطي ) هستند استفاده خواهد شد . اين خرده آزمون ها هر كدام داراي 30 گويه به جز خرده آزمون درك دستوري كه داراي 25 گويه است هستند . در پايان هم بر اساس راهنماي نمره گذاري آزمون رشد زبان ( نيوكامر و هاميل ) هر كدام از گويه ها نمره گذاري خواهد شد .

جامعه ، نمونه آماری ، روش نمونه گیری و حجم نمونه

 جامعه آماري تحقيق شامل كليه دختران و پسران 5 تا 6 سال مقطع پيش دبستاني شهر طبس است كه در سال 91- 90 ثبت نام نموده اند .

در شهر طبس مجموعا 38 مركز پيش دبستاني وجود دارد . اين مراكز به صورت مراكز ضميمه دولتي ، مستقل ، ضميمه غير دولتي مي باشند . و درمجموع داراي 947 نوآموز هستند كه از اين تعداد 466 نفر دختر و 481 نفر پسر هستند.

 در اين نمونه گيري از دو گروه دختر و پسر هر كدام به تعداد مساوي 35 نفر انتخاب شده و در مجموع از 70 كودك كه از 5 مركز پيش دبستاني به صورت تصادفي انتخاب شدند نمونه گيري به عمل خواهد آمد.

  روش نمونه گيري

در اين تحقيق از روش نمونه گيري تصادفي ساده استفاده خواهد شد . بدين ترتيب كه از بين كل مراكز پيش دبستاني شهر طبس 5 مركز به صورت تصادفي انتخاب شده كه از دو مركز دخترانه و دو مركز پسرانه و يك مركز به صورت مختلط نمونه گيري به عمل خواهد آمد .

 

 

 

 

روش تحقیق

در اين  روش از روش ميداني استفاده خواهد شد.آزمودني ها در اين پژوهش به طور تصادفي ساده انتخاب می شوند. براي اين منظور بعد از مشخص كردن تعداد نمونه ها در هر مركز چهار خرده آزمون تعيين شده ( واژگان تصويري، واژگان ربطي ، درك دستوري ، تقليد جمله ) از آزمون تولت روي هر يك از كودكان اجرا و بااستفاده ازراهنماي آزمون نمره گذاري خواهد شد .

روشهای تحلیل اطلاعات

در اين تحقيق براي تجزيه و تحليل داده ها از آمار توصيفي و استنباطي استفاده خواهد شد

الف : آمار توصيفي

در بخش آمار توصيفي از فراواني ، درصد ، ميانگين ، انحراف معيار و نمودار فراواني استفاده  خواهد شد.

ب : آمار استنباطي

در بخش آمار استنباطي براي تجزيه و تحليل داده ها از آزمون t مستقل استفاده خواهد شد.

 

منابع مورد استفاده در تهیه طرح پژوهشی

آلن ، آیلین و هارت بتی . (1373 ) . آموزش و پرورش در کودکستان ( ترجمه محمد حسین نظری نژاد ). انتشارات آستان قدس رضوی

 صادقیان ، نبی الله و شعبانی ، اسد الله . (1386 ). فعالیت های یاددهی – یادگیری . تهران : انتشارات توکا .

 

 

عظیمی ، سیروس . (1369) . روان شناسی کودک . تهران : انتشارات معرفت

کول ، وینتا . (1383) . برنامه آموزش و پرورش در دوره ی پیش از دبستان (ترجمه فرخنده مفیدی ). تهران : انتشارات سمت.

ملکی ، حسن . (1389 ) . تدریس در کودکستان . تهران : انتشارات آییژ .

وندر زندن ، جیمز دبلیو . (1376 ) . روان شناسی رشد(ترجمه حمزه گنجی ) . تهران : انتشارات بعثت

 

مراحل اجرای پژوهش ( برنامه زمان بندی )

 

 

هزینه های طرح

ب- هزینه های مصرفی :

1- لوازم التحریر                       

2- هزینه های تایپ و تکثیر                                         

3- تحلیل های آماری                                                         

4- توزیع و جمع آوری  پرسشنامه                                   

5-  هزینه های تلفن و اینترنت                                    

6- صحافی گزارش نهایی                                                     

7- ایاب و ذهاب درون شهری                                  

9- خرید کتب وسایر منابع اطلاعاتی مورد نیاز            

10- هزینه های متفرقه و پیش بینی نشده                     

جمع کل هزینه های مصرفی :